Ar­ty­kuł 57: Pia­skow­ni­ce re­gu­la­cyj­ne w za­kre­sie AI

Pań­stwa człon­kow­skie za­pew­nia­ją, by ich wła­ści­we or­ga­ny usta­no­wi­ły na po­zio­mie kra­jo­wym przy­naj­mniej jedną pia­skow­ni­cę re­gu­la­cyj­ną w za­kre­sie AI, która musi zo­stać uru­cho­mio­na do dnia 2 sierp­nia 2027 r. Pia­skow­ni­ca ta może rów­nież zo­stać usta­no­wio­na wspól­nie z wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi in­nych państw człon­kow­skich. Ko­mi­sja może za­pew­niać wspar­cie tech­nicz­ne, do­radz­two i na­rzę­dzia do celów usta­no­wie­nia i dzia­ła­nia pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych w za­kre­sie AI.

Obo­wią­zek usta­no­wio­ny w aka­pi­cie pierw­szym może rów­nież zo­stać speł­nio­ny po­przez uczest­nic­two w ist­nie­ją­cej pia­skow­ni­cy w za­kre­sie, w jakim udział ten stwa­rza rów­no­waż­ny po­ziom za­się­gu kra­jo­we­go dla uczest­ni­czą­cych państw człon­kow­skich.

Można rów­nież usta­no­wić do­dat­ko­we pia­skow­ni­ce re­gu­la­cyj­ne w za­kre­sie AI na po­zio­mie re­gio­nal­nym lub lo­kal­nym lub wspól­nie z wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi in­nych państw człon­kow­skich.

Eu­ro­pej­ski In­spek­tor Ochro­ny Da­nych może usta­no­wić pia­skow­ni­cę re­gu­la­cyj­ną w za­kre­sie AI dla in­sty­tu­cji, or­ga­nów i jed­no­stek or­ga­ni­za­cyj­nych Unii. W tym celu od­nie­sie­nia do wła­ści­wych or­ga­nów kra­jo­wych w ni­niej­szym roz­dzia­le od­czy­tu­je się jako od­nie­sie­nia do Eu­ro­pej­skie­go In­spek­to­ra Ochro­ny Da­nych.

Urząd ds. AI może usta­no­wić pia­skow­ni­cę re­gu­la­cyj­ną w za­kre­sie AI na po­zio­mie Unii w od­nie­sie­niu do sys­te­mów AI ob­ję­tych art. 75 ust. 1. W tym celu od­nie­sie­nia do wła­ści­wych or­ga­nów kra­jo­wych w ni­niej­szym roz­dzia­le od­czy­tu­je się w sto­sow­nych przy­pad­kach jako od­nie­sie­nia do Urzę­du ds. AI. Ta pia­skow­ni­ca re­gu­la­cyj­na w za­kre­sie AI jest wdra­ża­na w ści­słej współ­pra­cy z od­po­wied­ni­mi wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi, w szcze­gól­no­ści gdy zgod­ność z prze­pi­sa­mi Unii in­ny­mi niż ni­niej­sze roz­po­rzą­dze­nie jest nad­zo­ro­wa­na w pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI, i za­pew­nia prio­ry­te­to­wy do­stęp dla MŚP, w tym przed­się­biorstw typu start-​up, i ma­łych spół­ek o śred­niej ka­pi­ta­li­za­cji.

Usta­no­wie­nie pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI na po­zio­mie Unii przez Urząd ds. AI po­zo­sta­je bez uszczerb­ku dla kom­pe­ten­cji państw człon­kow­skich w od­nie­sie­niu do usta­na­wia­nia i nad­zo­ro­wa­nia pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych w za­kre­sie AI dla sys­te­mów AI pod­le­ga­ją­cych ich nad­zo­ro­wi.

Pań­stwa człon­kow­skie za­pew­nia­ją, by wła­ści­we or­ga­ny, o któ­rych mowa w ust. 1 i 2, prze­zna­cza­ły wy­star­cza­ją­ce za­so­by do sku­tecz­ne­go i ter­mi­no­we­go za­pew­nie­nia zgod­no­ści z ni­niej­szym ar­ty­ku­łem. W sto­sow­nych przy­pad­kach wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we współ­pra­cu­ją z in­ny­mi od­po­wied­ni­mi or­ga­na­mi i mogą ze­zwo­lić na za­an­ga­żo­wa­nie in­nych pod­mio­tów z eko­sys­te­mu AI. Ni­niej­szy ar­ty­kuł nie ma wpły­wu na inne pia­skow­ni­ce re­gu­la­cyj­ne usta­no­wio­ne na pod­sta­wie prawa Unii lub prawa kra­jo­we­go. Pań­stwa człon­kow­skie za­pew­nia­ją od­po­wied­ni po­ziom współ­pra­cy mię­dzy or­ga­na­mi nad­zo­ru­ją­cy­mi te inne pia­skow­ni­ce a wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi kra­jo­wy­mi.

Pia­skow­ni­ce re­gu­la­cyj­ne w za­kre­sie AI usta­no­wio­ne na pod­sta­wie ni­niej­sze­go ar­ty­ku­łu za­pew­nia­ją kon­tro­lo­wa­ne śro­do­wi­sko sprzy­ja­ją­ce in­no­wa­cjom oraz uła­twia­ją­ce roz­wój, tre­no­wa­nie, te­sto­wa­nie i wa­li­da­cję in­no­wa­cyj­nych sys­te­mów AI przez ogra­ni­czo­ny czas przed ich wpro­wa­dze­niem do ob­ro­tu lub od­da­niem ich do użyt­ku zgod­nie z okre­ślo­nym pla­nem dzia­ła­nia pia­skow­ni­cy uzgod­nio­nym mię­dzy do­staw­ca­mi lub po­ten­cjal­ny­mi do­staw­ca­mi a wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi, za­pew­nia­jąc przy tym wdro­że­nie od­po­wied­nich za­bez­pie­czeń. Takie pia­skow­ni­ce mogą obej­mo­wać testy w wa­run­kach rze­czy­wi­stych nad­zo­ro­wa­ne w ich ra­mach. W sto­sow­nych przy­pad­kach plan dzia­ła­nia pia­skow­ni­cy obej­mu­je plan te­stów w wa­run­kach rze­czy­wi­stych, o któ­rym mowa w art. 60 i 60a.

Wła­ści­we or­ga­ny za­pew­nia­ją, w sto­sow­nych przy­pad­kach, wska­zów­ki, nad­zór i wspar­cie w ra­mach pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI, mając na celu iden­ty­fi­ka­cję ry­zy­ka, w szcze­gól­no­ści dla praw pod­sta­wo­wych, zdro­wia i bez­pie­czeń­stwa, te­sto­wa­nia, środ­ków ogra­ni­cza­ją­cych ry­zy­ko oraz ich sku­tecz­no­ści w od­nie­sie­niu do obo­wiąz­ków i wy­mo­gów ni­niej­sze­go roz­po­rzą­dze­nia oraz, w sto­sow­nych przy­pad­kach, in­nych nad­zo­ro­wa­nych w ra­mach danej pia­skow­ni­cy prze­pi­sów prawa Unii i prawa kra­jo­we­go.

Wła­ści­we or­ga­ny za­pew­nia­ją do­staw­com i po­ten­cjal­nym do­staw­com uczest­ni­czą­cym w pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI wska­zów­ki do­ty­czą­ce ocze­ki­wań re­gu­la­cyj­nych oraz spo­so­bów speł­nie­nia wy­mo­gów i obo­wiąz­ków usta­no­wio­nych w ni­niej­szym roz­po­rzą­dze­niu.

Na wnio­sek do­staw­cy lub po­ten­cjal­ne­go do­staw­cy sys­te­mu AI wła­ści­wy organ przed­sta­wia na pi­śmie dowód sku­tecz­nie prze­pro­wa­dzo­nych w ra­mach pia­skow­ni­cy dzia­łań. Wła­ści­wy organ przy­go­to­wu­je rów­nież spra­woz­da­nie koń­co­we za­wie­ra­ją­ce szcze­gó­ło­we in­for­ma­cje na temat dzia­łań prze­pro­wa­dzo­nych w ra­mach pia­skow­ni­cy oraz po­wią­za­nych re­zul­ta­tów i efek­tów ucze­nia się. Do­staw­cy mogą wy­ko­rzy­sty­wać taką do­ku­men­ta­cję do wy­ka­za­nia swo­jej zgod­no­ści z ni­niej­szym roz­po­rzą­dze­niem w ra­mach pro­ce­su oceny zgod­no­ści lub od­po­wied­nich dzia­łań w za­kre­sie nad­zo­ru rynku. W tym wzglę­dzie spra­woz­da­nia koń­co­we oraz do­wo­dy na pi­śmie przed­sta­wio­ne przez wła­ści­wy organ kra­jo­wy są uwzględ­nia­ne po­zy­tyw­nie przez or­ga­ny nad­zo­ru rynku i jed­nost­ki no­ty­fi­ko­wa­ne, z myślą o przy­spie­sze­niu pro­ce­dur oceny zgod­no­ści w roz­sąd­nym za­kre­sie.

Z za­strze­że­niem prze­pi­sów do­ty­czą­cych po­uf­no­ści okre­ślo­nych w art. 78 i za zgodą do­staw­cy lub po­ten­cjal­ne­go do­staw­cy Ko­mi­sja i Rada ds. AI są upo­waż­nio­ne, by uzy­skać do­stęp do spra­woz­dań koń­co­wych i – w sto­sow­nych przy­pad­kach – uwzględ­nia­ją je przy wy­ko­ny­wa­niu swo­ich zadań na pod­sta­wie ni­niej­sze­go roz­po­rzą­dze­nia. Je­że­li za­rów­no do­staw­ca lub przy­szły do­staw­ca, jak i wła­ści­wy organ kra­jo­wy wy­raź­nie wy­ra­żą na to zgodę, spra­woz­da­nie koń­co­we może zo­stać po­da­ne do wia­do­mo­ści pu­blicz­nej za po­śred­nic­twem jed­no­li­tej plat­for­my in­for­ma­cyj­nej, o któ­rej mowa w ni­niej­szym ar­ty­ku­le.

Usta­no­wie­nie pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych w za­kre­sie AI ma na celu przy­czy­nie­nie się do osią­gnię­cia na­stę­pu­ją­cych celów:

Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we za­pew­nia­ją, aby – w za­kre­sie, w jakim in­no­wa­cyj­ne sys­te­my AI wiążą się z prze­twa­rza­niem da­nych oso­bo­wych lub z in­ne­go po­wo­du wcho­dzą w za­kres kom­pe­ten­cji nad­zor­czych in­nych or­ga­nów kra­jo­wych lub wła­ści­wych or­ga­nów za­pew­nia­ją­cych do­stęp do da­nych oso­bo­wych lub wspar­cie w uzy­ska­niu do­stę­pu do tych da­nych – wła­ści­we or­ga­ny ochro­ny da­nych oraz te inne or­ga­ny kra­jo­we lub wła­ści­we or­ga­ny włą­czo­no w dzia­łal­ność pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI oraz za­an­ga­żo­wa­no w nad­zór nad tymi aspek­ta­mi w za­kre­sie wy­ni­ka­ją­cym z ich od­po­wied­nich zadań i upraw­nień.

Pia­skow­ni­ce re­gu­la­cyj­ne w za­kre­sie AI po­zo­sta­je bez wpły­wu na upraw­nie­nia w za­kre­sie nad­zo­ru lub sto­so­wa­nia środ­ków na­praw­czych przy­na­leż­ne wła­ści­wym or­ga­nom nad­zo­ru­ją­cym te pia­skow­ni­ce, w tym na po­zio­mie re­gio­nal­nym lub lo­kal­nym. Stwier­dze­nie ist­nie­nia ja­kie­go­kol­wiek zna­czą­ce­go ry­zy­ka dla zdro­wa i bez­pie­czeń­stwa oraz dla praw pod­sta­wo­wych na eta­pie roz­wo­ju i te­sto­wa­nia ta­kich sys­te­mów AI po­wo­du­je ko­niecz­ność wła­ści­we­go ogra­ni­cze­nia tego ry­zy­ka. Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we są upraw­nio­ne do tym­cza­so­we­go lub trwa­łe­go za­wie­sze­nia pro­ce­su te­sto­wa­nia lub udzia­łu w pia­skow­ni­cy, je­że­li sku­tecz­ne ogra­ni­cze­nie ry­zy­ka nie jest moż­li­we, oraz in­for­mu­ją o ta­kiej de­cy­zji Urząd ds. AI. Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we wy­ko­nu­ją swoje upraw­nie­nia nad­zor­cze w gra­ni­cach okre­ślo­nych w od­po­wied­nich prze­pi­sach, wy­ko­rzy­stu­jąc swoje upraw­nie­nia dys­kre­cjo­nal­ne przy sto­so­wa­niu prze­pi­sów praw­nych w od­nie­sie­niu do kon­kret­ne­go pro­jek­tu pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI, w celu wspie­ra­nia in­no­wa­cji w dzie­dzi­nie AI w Unii.

Do­staw­cy lub po­ten­cjal­ni do­staw­cy uczest­ni­czą­cy w pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI po­no­szą od­po­wie­dzial­ność, na pod­sta­wie ma­ją­cych za­sto­so­wa­nie prze­pi­sów prawa Unii i prawa kra­jo­we­go do­ty­czą­cych od­po­wie­dzial­no­ści, za wszel­kie szko­dy wy­rzą­dzo­ne oso­bom trze­cim w wy­ni­ku do­świad­czeń prze­pro­wa­dza­nych w pia­skow­ni­cy. Or­ga­ny nie na­kła­da­ją jed­nak ad­mi­ni­stra­cyj­nych kar pie­nięż­nych w związ­ku z na­ru­sze­niem ni­niej­sze­go roz­po­rzą­dze­nia, pod wa­run­kiem że po­ten­cjal­ny do­staw­ca re­spek­tu­je kon­kret­ny plan oraz wa­run­ki uczest­nic­twa, a także w do­brej wie­rze sto­su­je się do wy­tycz­nych wła­ści­wych or­ga­nów kra­jo­wych. W przy­pad­ku gdy inne wła­ści­we or­ga­ny od­po­wie­dzial­ne za inne prze­pi­sy prawa Unii lub prze­pi­sy kra­jo­we uczest­ni­czy­ły ak­tyw­nie w nad­zo­rze nad sys­te­mem AI w ra­mach pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej i udzie­la­ły wska­zó­wek w za­kre­sie zgod­no­ści, w od­nie­sie­niu do tego prawa nie na­kła­da się ad­mi­ni­stra­cyj­nych kar pie­nięż­nych.

Pia­skow­ni­ce re­gu­la­cyj­ne w za­kre­sie AI opra­co­wu­je się i wdra­ża w taki spo­sób, by w sto­sow­nych przy­pad­kach uła­twia­ły współ­pra­cę trans­gra­nicz­ną mię­dzy wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi kra­jo­wy­mi.

Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we, Eu­ro­pej­ski In­spek­tor Ochro­ny Da­nych i Urząd ds. AI – w sto­sow­nych przy­pad­kach i w ra­mach swo­ich kom­pe­ten­cji – ko­or­dy­nu­ją swoje dzia­ła­nia i pro­wa­dzą współ­pra­cę w ra­mach Rady ds. AI. Mogą one wspie­rać wspól­ne two­rze­nie i funk­cjo­no­wa­nie pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych w za­kre­sie AI, w tym w róż­nych sek­to­rach, oraz wy­mie­niać naj­lep­sze prak­ty­ki do­ty­czą­ce po­wią­za­nych kwe­stii.

Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we in­for­mu­ją Urząd ds. AI i Radę ds. AI o utwo­rze­niu pia­skow­ni­cy oraz mogą zwró­cić się do nich o wspar­cie i wy­tycz­ne. Urząd ds. AI po­da­je do wia­do­mo­ści pu­blicz­nej i ak­tu­ali­zu­je wykaz pla­no­wa­nych i ist­nie­ją­cych pia­skow­nic, aby za­chę­cić do więk­szej in­te­rak­cji w ra­mach pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych w za­kre­sie AI i do współ­pra­cy trans­gra­nicz­nej.

Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we przed­kła­da­ją Urzę­do­wi ds. AI i Ra­dzie ds. AI spra­woz­da­nia rocz­ne – po upły­wie jed­ne­go roku od usta­no­wie­nia pia­skow­ni­cy re­gu­la­cyj­nej w za­kre­sie AI, a na­stęp­nie co roku, aż do za­koń­cze­nia jej dzia­łal­no­ści – oraz spra­woz­da­nie koń­co­we. Spra­woz­da­nia te za­wie­ra­ją in­for­ma­cje o po­stę­pach i re­zul­ta­tach wdra­ża­nia pia­skow­nic, w tym rów­nież o naj­lep­szych prak­ty­kach, in­cy­den­tach, wy­cią­gnię­tych wnio­skach i za­le­ce­niach do­ty­czą­cych two­rze­nia pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych, a w sto­sow­nych przy­pad­kach – za­le­ce­nia do­ty­czą­ce sto­so­wa­nia i ewen­tu­al­ne­go prze­glą­du ni­niej­sze­go roz­po­rzą­dze­nia, w tym zwią­za­nych z nim aktów de­le­go­wa­nych i wy­ko­naw­czych, oraz sto­so­wa­nia in­nych prze­pi­sów prawa Unii ob­ję­te­go nad­zo­rem wła­ści­wych or­ga­nów w ra­mach danej pia­skow­ni­cy. Wła­ści­we or­ga­ny kra­jo­we po­da­ją te rocz­ne spra­woz­da­nia lub ich stresz­cze­nia do wia­do­mo­ści pu­blicz­nej w in­ter­ne­cie. Ko­mi­sja w sto­sow­nych przy­pad­kach bie­rze pod uwagę spra­woz­da­nia rocz­ne przy wy­ko­ny­wa­niu swo­ich zadań na pod­sta­wie ni­niej­sze­go roz­po­rzą­dze­nia.

Ko­mi­sja opra­co­wu­je jed­no­li­ty i spe­cjal­ny in­ter­fejs za­wie­ra­ją­cy wszyst­kie istot­ne in­for­ma­cje do­ty­czą­ce pia­skow­nic re­gu­la­cyj­nych w za­kre­sie AI, aby zgod­nie z art. 62 ust. 1 lit. c) umoż­li­wić za­in­te­re­so­wa­nym stro­nom in­te­rak­cję z pia­skow­ni­ca­mi re­gu­la­cyj­ny­mi w za­kre­sie AI i zwra­ca­nie się do wła­ści­wych or­ga­nów z py­ta­nia­mi oraz uzy­ski­wa­nia nie­wią­żą­cych wska­zó­wek w za­kre­sie za­pew­nie­nia zgod­no­ści in­no­wa­cyj­nych pro­duk­tów, usług i mo­de­li biz­ne­so­wych za­wie­ra­ją­cych zin­te­gro­wa­ne tech­no­lo­gie AI. W sto­sow­nych przy­pad­kach Ko­mi­sja pro­ak­tyw­nie ko­or­dy­nu­je swoje dzia­ła­nia z wła­ści­wy­mi or­ga­na­mi kra­jo­wy­mi.